Blóðbankinn

Stofnað var til blóðbankastarfsemi á Landspítalanum í sérstakri byggingu í nóvember 1953. Skurðlækningar og stoðgreinar þeirra, svæfingar og blóðbankastarfsemi, höfðu þróast ört á árum seinni heimsstyrjaldar. Þekkingin um blóðflokka manna efldist mjög og margskonar tækni var þróuð til að gera vinnslu blóðhluta og blóðvatnsþátta mögulega og handhæga við lækningar. Meðal þýðingarmestu framfara voru plastpokar sem umbúðir til varðveislu blóðs. Þeir voru fyrst búnir til í Bandaríkjunum um 1950 og farið að nota í stórum stíl á sjöunda áratugnum. Á Íslandi leystu slíkir plastpokar glerflöskur af hólmi 1968.


Megin viðfangsefni blóðbankastarfseminnar er að fullnægja þörfum sjúkrahúsanna fyrir blóð og blóðhluta. Nútíma skurðlækningar eru óframkvæmanlegar nema þær eigi að bakhjarli blóðbankaþjónustu til að bæta sjúklingi upp hættulegan blóðmissi, sem hann verður fyrir við skurðaðgerðina. Skýrustu dæmin um þetta eru meiriháttar skurðaðgerðir, þar sem blóðgjafir eru ómissandi þáttur, eins og t.d. við nútíma hjartaskurðlækningar.
Hjartaskurðlækningar hófust á Landspítalanum 1986 og á þessu ári var búið að framkvæma meira en 1.000 slíkar aðgerðir. Þessi starfsemi hefur gert auknar kröfur til blóðgjafanna og blóðbankastarfseminnar.


Vel hefur gengið að fullnægja þörfinni fyrir blóð vegna þessara lækninga og það er auðvitað fyrst og fremst blóðgjöfunum að þakka.
Samvinna við hjartaskurðlækna og svæfingar- og gjörgæslulækna hefur líka verið mjög góð og þeim hefur á 5 árum tekist að minnka verulega meðaltals blóðnotkun fyrir hvern einstakan sjúkling. Auk stóraðgerða skurðlækna af ýmsu tagi má hafa í huga nauðsyn blóðgjafa í sambandi við meiriháttar innri blæðingar og stórslys. Á sviði lyflækninga má minna á þörfina fyrir blóð og þá sérstaklega blóðflögur, þegar sjúklingur líður skort um skeið vegna áhrifa frá lyfjum á mergstarfsemina, þegar lyfjameðferðin beinist gegn krabbameini eins og t.d. hvítblæði. Af ofangreindum dæmum má ljóst vera að framlag blóðgjafanna, er ómissandi fyrir meiriháttar lækningar á hátæknisjúkrahúsi okkar tíma.